Jak czytać etykiety produktów spożywczych?

Zawsze słuchając porad odnośnie zdrowych, przemyślanych zakupów słyszymy “Czytaj etykiety!”. Nikt jednak nie wyjaśnia nam w jaki sposób powinno się je odczytywać i co tak naprawdę oznaczają. Warto jednak wiedzieć, dlaczego uważne czytanie etykiet produktów spożywczych jest tak bardzo istotne - dla naszego zdrowia, a co za tym idzie, samopoczucia. 

Ładne opakowanie nie oznacza dobrej jakości

Nie ma co się oszukiwać, większość producentów jest nastawionych na sprzedaż i zysk, czasami kosztem klientów. Kiedy idziemy do sklepu, nie zawsze mamy czas na długie zakupy, tylko szybko wpadamy po kilka produktów. Patrzymy na półkę, a ona ugina się od ilości artykułów, jakie można wybrać. To wcale nie działa tak, że wybieramy pierwsze z brzegu opakowanie - wybieramy to, które wpadnie nam w oko, przykładowo pod względem estetycznym i podświadomie wydaje nam się najbardziej powiązane z produktem.

Żeby to zobrazować, wyobraźmy sobie sytuację: chcemy kupić do picia sok aloesowy. Na półce, pomiędzy wodą i sokami owocowymi stoją dwie butelki - pierwsza w zielonym kolorze, zdjęciem liści aloesu (w całości lub przeciętych) i wielkim napisem “Aloe Vera” lub jego innym odpowiednikiem; druga jest brązowa, na etykiecie ma nieduże zdjęcie aloesu, takie, które trochę wygląda jak z atlasu roślin. Wiele osób, szczególnie w pośpiechu, raczej sięgnie po tę pierwszą opcję. Dlaczego? Bo się wyróżnia i szybciej ją dostrzegamy. Potem jednak wracamy do domu, zerkamy na etykietę i okazuje się, że to woda z dodatkiem aloesu i cukru, podczas gdy na rynku dostępne są dobrej jakości soki, mające w składzie nawet ponad 90% aloesu.

Dopiski małym drukiem, czyli jak ukryć to, co niekorzystne

Na frontach etykiet często umieszczane jest to, co klient chce zobaczyć, natomiast dokładniejsze informacje są na odwrocie ukryte gdzieś między składem a tabelą wartości odżywczych. Chociaż na przodzie butelki będzie krzyczał wielki napis “Aloes”, wcale nie musi to być sok aloesowy, a tylko napój z jego niewielkim dodatkiem. Zdarza się też, że sami mylnie rozumiemy to, co widzimy - jogurt o smaku truskawkowym to nie to samo, co jogurt truskawkowy - ten pierwszy w swoim składzie nie musi mieć żadnego dodatku truskawek.

Dlaczego warto dokładnie sprawdzać etykiety?

Sprawdzanie etykiet spożywczych produktów umożliwia wybrać lepsze opcje żywieniowe. To nie jest coś, czym powinni interesować się tylko osoby związane z dietetyką czy sportem. Kwestia dobrego odżywiania się dotyczy każdego, szczególnie jeśli chcemy zadbać o nasze zdrowie i samopoczucie. To, co jemy ma ogromny wpływ na nasz organizm - może zapobiegać wielu chorobom, działać profilaktycznie, a nawet wspierać leczenie niektórych schorzeń.

   

Czego szukać na etykietach produktów spożywczych? Na co najlepiej zwracać uwagę?

Każdy z nas idąc na zakupy, szuka czegoś innego i ma inne potrzeby, dlatego zwracamy uwagę na różne rzeczy. Jest jednak kilka rzeczy, na które każdy powinien popatrzeć, jeśli chce kupować lepsze produkty.

Nazwa produktu

Uważne czytanie nazw produktów już znacznie ułatwia wybór na zakupach. Może ona między innymi wskazywać sposób przetworzenia żywności, przykładowo wędzony lub mrożony. 

Skład produktu

Lista składników to miejsce, gdzie prawie nic się nie ukryje. Warto pamiętać o tym, że są one wymienione w kolejności od tego, którego występuje największa ilość, do tego, którego jest w produkcie najmniej. Dzięki temu można szybko ocenić, czy jest wartościowy czy jednak pełny wypełniaczy. Często mówi się również, że im krótszy skład, tym lepiej. Nie zawsze się to sprawdza, ponieważ w sklepach są wartościowe produkty, zawierające dużo składników, wśród których nie ma sztucznych dodatków.

Tabela wartości odżywczych

Lista wartości odżywczych uzupełnia informacje, które znajdują się w składzie. Wskazuje nam między innymi dokładną zawartość soli i cukru. Warto spojrzeć też na inne dane, w zależności od produktu, na ilość białka czy błonnika. 

Data terminu przydatności do spożycia

Aby mieć pewność, że kupiony produkt będzie najświeższy i bez obaw możemy go jeszcze chwilę u siebie przechowywać, trzeba sprawdzić datę terminu przydatności. Warto również zerknąć na datę produkcji. 

Alergeny

Jednym z obowiązków producentów jest podanie zawartych w żywności alergenów, na przykład orzechów. To szczególnie ważne dla osób, które nie mogą spożywać niektórych składników, bo mogą nawet zagrażać ich życiu. Wśród popularnych alergenów są orzechy, jaja czy seler. Niestety czasami korzysta się z innych, synonimicznych nazw, na przykład albumina na białko jaj, która również może wywoływać reakcje alergiczne.

Certyfikaty

Ostatnią rzeczą, na którą warto zwrócić uwagę są certyfikaty. Bardzo często są one oznaką dobrej jakości produktów (ale nie zawsze!) i pomogą dobrać wartościowe produkty. W ten sposób łatwiej znajdziemy na przykład produkty typu ECO, które zazwyczaj są mniej przetworzone, oraz żywność bez GMO, co jest oznaczone specjalnym symbolem.

Czy na pewno warto czytać etykiety?

To czy warto czytać etykiety bywa tematem dyskusji, jednak prawda jest taka, że produkty nie są sobie równe i mogą się bardzo różnić. Zapoznanie się z tym, co pisze producent, może przynieść dużo korzyści. Jeśli komuś zależy na utrzymaniu linii lub jest w czasie redukcji, sprawdzanie składów i wartości odżywczych ułatwi kontrolę spożywanych kalorii i może pomóc w ich zmniejszeniu. Ponadto staniemy się bardziej świadomymi konsumentami i nie będziemy dawać się zmylić ładnym opakowaniom, które, jak wyjaśniliśmy wcześniej, nie oznaczają, że wybierane przez nas produkty są wartościowe.

Podsumowanie

Jak to się mówi - jesteś tym, co jesz. Żywność jaką spożywamy ma na nas ogromy wpływ. To podstawa prawidłowego rozwoju organizmu, jego dobrej pracy i ogólnego funkcjonowania. Odpowiednio dobrana dieta może wspierać leczenie chorób, a także działać profilaktycznie i zapobiegać na przykład miażdżycy, cukrzycy czy nawet nowotworom. 

Chociaż czytanie etykiety zajmuje czas, warto go poświęcić, aby wybierać te lepsze produkty i niepotrzebnie nie przepłacać. Później możesz bez obaw sięgać po swoje ulubione sprawdzone produkty bez obaw. Mimo to, na ich składy też warto od czasu do czasu zerknąć, ponieważ producenci je zmieniają, szczególnie, gdy pojawia się nowe opakowanie. 

Źródła:

Gierada E., Jak czytać etykiety produktów spożywczych i na co zwracać uwagę, 24.08.2025, online: <https://dietetycy.org.pl/dlaczego-warto-czytac-etykiety-produktow-spozywczych/>, [dostęp: 22.10.2025].

Kureń A., Dieta a samopoczucie. Jak jedzenie wpływa na nastrój?, 20.02.2023, online: <https://centrumrespo.pl/zdrowie/dieta-a-samopoczucie/>, [dostęp: 21.10.2025].

Tenże., Jak czytać etykiety produktów spożywczych? Poradnik, 9.02.2023, online: <https://centrumrespo.pl/dieta/produkty-i-ich-etykiety/>, [dostęp: 22.10.2025].

Stróżyk A., Jak czytać i rozumieć etykiety? Instrukcja dla konsumenta, 8.07.2025, online: <https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/jak-czytac-i-rozumiec-etykiety-instrukcja-dla-konsumenta,6958,n,192>, [dostęp: 21.10.2025].

Jak czytać etykiety żywnościowe: praktyczny przewodnik dla świadomego konsumenta, 14.12.2023, online: <https://www.gov.pl/web/psse-pyrzyce/jak-czytac-etykiety-zywnosciowe-praktyczny-przewodnik-dla-swiadomego-konsumenta>, [dostęp: 21.10.2025].